Angst en paniek

Veelvoorkomende angststoornissen

Paniekstoornis

Bij een paniekstoornis heb je last van terugkerende, onverwachte paniekaanvallen. Tijdens een paniekaanval kunnen de lichamelijke en emotionele reacties zo heftig zijn dat je bang bent om flauw te vallen, de controle te verliezen, gek te worden of zelfs te overlijden. Paniekaanvallen kunnen onder andere gepaard gaan met hartkloppingen, benauwdheid, duizeligheid, trillen en zweten. Vaak ga je situaties of plekken vermijden waar eerder een paniekaanval is opgetreden. Ook kan het gebeuren dat je voortdurend bang bent voor een volgende reeks paniekklachten. Er ontstaat dan als het ware 'angst voor de angst', waardoor de klachten in stand kunnen blijven of zelfs toenemen. 

Agorafobie (straat- of pleinvrees)

Agorafobie, ook wel straat- of pleinvrees genoemd, ontstaat vaak als gevolg van een paniekstoornis. Je bent dan bang om terecht te komen in situaties van waaruit ontsnappen lastig lijkt, gênant is, of waar hulp niet direct beschikbaar is wanneer je angstig wordt. Denk bijvoorbeeld aan reizen met het openbaar vervoer, drukke winkelcentra, grote evenementen of plekken ver van huis. Uit angst voor een paniekaanval worden deze situaties vaak vermeden, waardoor je wereld geleidelijk aan steeds kleiner kan worden.

Sociale angst (sociale fobie)

Sociale angst, ook wel sociale fobie genoemd, is een sterke angst voor sociale situaties waarin je mogelijk beoordeeld, afgewezen of bekritiseerd wordt door anderen. Denk bijvoorbeeld aan spreken in het openbaar, deelnemen aan vergaderingen, een presentatie geven of contact maken met onbekenden op een feestje. Mensen met sociale angst zijn vaak erg gericht op hoe zij overkomen op anderen. Zij maken zich zorgen dat anderen hun zenuwen opmerken of een negatieve indruk van hen krijgen. Hierdoor kunnen sociale situaties veel spanning of gevoelens van paniek oproepen en soms zelfs worden vermeden. 

Piekerstoornis (gegeneraliseerde angststoornis)

Een piekerstoornis, officieel een gegeneraliseerde angststoornis (GAS) genoemd, wordt gekenmerkt door aanhoudende en moeilijk te controleren zorgen over verschillende onderwerpen. Mensen met een piekerstoornis maken zich vaak overmatig zorgen over alledaagse zaken, maar kunnen ook piekeren over het piekeren zelf. De zorgen kunnen bijvoorbeeld gaan over gezondheid, werk, financiën, relaties of de toekomst. Vaak is er geen directe aanleiding voor de angst, maar voelt iemand zich toch voortdurend gespannen of ongerust. Door het voortdurende piekeren blijft het lichaam als het ware in een staat van alertheid. Dit kan leiden tot klachten zoals vermoeidheid, rusteloosheid, concentratieproblemen, prikkelbaarheid, spierspanning en slaapproblemen. Ook gevoelens van angst, paniek of somberheid komen regelmatig voor.

Ziektevrees (hypochondrie)

Bij  een ziekteangststoornis, ook wel ziektevrees of hypochondrie genoemd, ben je voortdurend bezorgd over je gezondheid en bang dat je een ernstige ziekte hebt of krijgt. Normale lichamelijke sensaties of lichte klachten worden daarbij vaak geïnterpreteerd als signalen van een ernstige aandoening. Denk bijvoorbeeld aan een steek, kramp, hoofdpijn, jeuk of een verhoogde hartslag. Hoewel medisch onderzoek meestal geen ernstige oorzaak laat zien, blijft de angst vaak bestaan en keert de twijfel steeds terug. Mensen met ziektevrees zoeken regelmatig geruststelling bij artsen, controleren hun lichaam voortdurend op symptomen of zoeken veel informatie op internet over ziektes. Anderen vermijden juist medische informatie, ziekenhuizen of bepaalde situaties uit angst geconfronteerd te worden met ziekte. De voortdurende zorgen kunnen veel spanning veroorzaken en een grote invloed hebben op het dagelijks leven.

Specifieke fobie