Depressie en stemmingsklachten

Veelvoorkomende stemmingsklachten

Enkelvoudige depressie

Bij een enkelvoudige depressie maakt iemand voor de eerste keer een depressieve episode door. Er is sprake van een aanhoudende sombere stemming en/of een verlies van interesse of plezier in activiteiten die voorheen als prettig werden ervaren. Mensen met een depressie ervaren vaak klachten zoals vermoeidheid, concentratieproblemen, slaapproblemen, gevoelens van schuld of waardeloosheid en een gebrek aan energie of motivatie. Deze klachten zijn meestal gedurende het grootste deel van de dag aanwezig en houden ten minste twee weken aan. Een depressie kan een grote invloed hebben op werk, studie, relaties en andere belangrijke levensgebieden. Gelukkig herstellen veel mensen van een depressie. Ongeveer de helft van de mensen met een depressie herstelt binnen drie maanden, vaak met behulp van een passende behandeling.

Recidiverende depressie

Bij een recidiverende depressie heeft iemand meerdere depressieve episodes in zijn of haar leven doorgemaakt. Dit betekent dat na een periode van herstel opnieuw een depressieve periode kan ontstaan. Een terugkerende depressie heeft meestal meerdere oorzaken. Vaak is er sprake van een combinatie van factoren. Zo kan erfelijke aanleg een rol spelen. Ook psychologische factoren, zoals een negatief zelfbeeld, perfectionisme of eerdere ingrijpende of traumatische ervaringen, kunnen het risico op terugval vergroten. Daarnaast kunnen stressvolle gebeurtenissen in het leven, zoals problemen in relaties, werk of gezondheid, of een gebrek aan steun uit de omgeving, bijdragen aan het opnieuw ontstaan van depressieve klachten.

Chronische depressie (persisterende depressieve stoornis / dysthyme stoornis)

Een persisterende depressieve stoornis, ook wel chronische depressie of dysthymie genoemd, is een vorm van depressie waarbij de klachten langdurig aanwezig zijn en minstens twee jaar aanhouden. In tegenstelling tot een enkelvoudige depressie verdwijnen de klachten niet na een bepaalde periode, maar blijven ze vaak op de achtergrond voortdurend aanwezig. De symptomen zijn meestal minder heftig dan bij een ernstige depressieve episode, maar wel hardnekkig en langdurig. Mensen met een chronische depressie voelen zich vaak al lange tijd somber of vlak en ervaren weinig plezier of energie. Daarnaast komt een lage eigenwaarde of onzekerheid regelmatig voor en is het versterken van het zelfbeeld een belangrijk onderdeel van de therapie. 

Seizoensgebonden depressie

Een seizoensgebonden depressie, ook wel winterdepressie genoemd, is een vorm van depressie die in bepaalde periodes van het jaar terugkeert. De klachten treden meestal minstens twee jaar achter elkaar in hetzelfde seizoen op en zijn in andere periodes van het jaar niet of nauwelijks aanwezig. De meest voorkomende vorm is de winterdepressie, die vaak optreedt in de donkere maanden. Ook een herfstdepressie komt regelmatig voor. Minder vaak komt een seizoensgebonden depressie in de zomer voor. Mogelijke oorzaken liggen onder andere in veranderingen in daglicht en slaap-waakritme, maar ook psychologische en sociale factoren kunnen een rol spelen. Een seizoensgebonden depressie kan invloed hebben op het dagelijks functioneren, maar is vaak goed te behandelen. Met passende behandeling en leefstijlaanpassingen kunnen de klachten verminderen en kan de kwaliteit van leven verbeteren.

Postpartum depressie (postnatale depressie)

Een postpartum depressie, voorheen postnatale depressie genoemd, is een vorm van depressie die kan ontstaan na de bevalling. Ongeveer 10% tot 15% van de moeders krijgt hiermee te maken. In plaats van zich gelukkig of opgelucht te voelen na de bevalling, ervaren vrouwen met een postpartum depressie vaak somberheid, leegte, angst of overbelasting. Ook kan er sprake zijn van gevoelens van schuld of onzekerheid in de nieuwe rol als ouder. Soms spelen ingrijpende of traumatische ervaringen tijdens de zwangerschap of bevalling een rol in het ontstaan van de klachten. In dat geval kan een behandeling zoals EMDR helpend zijn, naast andere vormen van psychologische behandeling.

Stemmingswisselingen (emotionele schommelingen)

Stemmingswisselingen, ook wel emotionele schommelingen of stemmingsklachten genoemd, verwijzen naar wisselende gevoelens en stemmingen die elkaar in korte tijd kunnen opvolgen. Je kunt je bijvoorbeeld op het ene moment somber, gespannen of prikkelbaar voelen, en je kort daarna weer iets stabieler of juist opnieuw slechter voelen. Iedereen ervaart wel eens stemmingswisselingen, bijvoorbeeld bij stress, vermoeidheid of ingrijpende gebeurtenissen. Wanneer deze stemmingsklachten regelmatig terugkomen of je dagelijks functioneren beïnvloeden, kan er sprake zijn van meer structurele emotionele instabiliteit. Stemmingswisselingen kunnen samengaan met verschillende psychische klachten, zoals depressieve klachten, angstklachten en langdurige stress. Prikkelbaarheid, vermoeidheid en moeite met emotieregulatie komen daarbij vaak voor. Ook factoren zoals slaaptekort, hormonale veranderingen of overbelasting kunnen een rol spelen. Wanneer stemmingswisselingen aanhouden of veel invloed hebben op je leven, kan het helpend zijn om samen te onderzoeken waar deze vandaan komen en hoe je hier beter mee om kunt gaan.

Bipolaire stoornis (manisch-depressieve stoornis)